تصویر جلد کتاب

اشاره: بیست سال پیش واژه‌ای نظیر «گوگل» بی‌معنی بود. چهل سال پیش هم «ویندوز» تنها معنای پنجره می‌داد. اما امروز شرایط به‌کلی فرق کرده‌است. افزایش کمی میزان لغات برساخته در زبان انگلیسی مسئولین لغتنامه آکسفورد را به‌این صرافت انداخته که انتشار این لغت‌نامه را بیست سال دیگر به‌تاخیر بیاندازند. اما بهانه ما برای انتشار این مطلب تنها به این موضوع خلاصه نمی‌شود. آنچه می‌خوانید تشریح و معرفی کتابی‌ست که به معرفی واژگان ساخته‌شده توسط نویسندگان و منتقدان ادبی می‌پردازد. کاری که نویسندگان ایرانی چندان تمایلی به انجام آن ندارند. براستی چرا؟

 

 

 

چه‌کسانی در زبان انگلیسی کلمات جدید را می‌سازند؟

بقلم: محمد تاج‌احمدی

ساخته واژه‌های جدید در زبان انگلیسی متولی خاصی ندارد. بلکه هرطیف یا جریانی حسب نیاز خود اقدام به ساخت واژه‌ای جدید می‌نماید. و اگر در بطن جامعه بدان احساس نیاز بشود سایر اقشار جامعه نیز آن را بکار می‌گیریند. قائدتاً بسیاری براین باورند که انجام این مهم صرفا باید برعهده ادبا و زبانشناسان باشد. اما آنچه غربی‌ها از آن با عنوان دمکراسی زبانی، یاد می‌کنند. باعث سلب این انحصار از اهالی ادبیات شده‌است. اما این به معنای انفعال اهالی ادبیات انگلیسی در این حوزه نیست (که درست برعکس آن در ایران رخ‌داده است) بلکه آنها نیز همچنان به این مهم مشغولند.هرچند حقوق بگیر هیچ ارگان و دولتی نیستند.

تصویر جلد کتاب

اولین معرفی کتاب هفته جهان نیز به کتابی به همین موضوع اختصاص یافته‌است. پل دیکنسون نویسنده و ویراستاری‌ست که اغدام به بررسی تاریخچه لغتهایی نموده‌است که توسط نویسندگان به زبان انگلیسی اضافه شده است. وی این لغت را در کتابی باعنوان Authorisms منتشر ساخته است. در فهرست زیر چند نمونه از واژگانی که دیکنسون در کتاب خود آنها را آورده‌است برایتان منتشر ساخته‌ایم:

cyberspace

داستان نویسی بنام ویلیام گیبسون در سال ۱۹۸۲ این واژه‌را در یک داستان کوتاه بکار برد. اما عمومی شدن و شهرت آن به زمانی برمی‌گردد که یک اثر در ژانر ساینس-فیکشن از وی با عنوان «Neuromancer» در سال ۱۹۸۴ منتشر شد. وی در توضیح کلمه cyberspace اینگونه آورده است:
بعنوان معرفی گرافیکی اطلاعات تلخیص یافته از یک منبع رایانه‌ای که فضایی با توسط یک ساختارانسانی و یا براساس آن به نمایش درآمده است.


Freelance

این واژه توسط سر والتر اسکات ساخته شد. و به کسی گفته می‌شود که به فروش کالا و یا خدمات به افراد و یا شرکتها آنهم بدون تعهد بلند مدت مبادرت می‌ورزد. در واقع منظور نوعی پیمانکاری و استخدام موقت است که برای نجام یک برنامه و یا پروژه‌ای  قرار دادی بسته می‌شود و پس از اتمام پروژه، دو طرف تنها ملزم به انجام تعهدات متقابل یکدیگر برای انجام همان طرح خواهند شد. ناگفته نماند که این واژه بواسطه ترکیب دو کلمهFree به معنای آزادی و Lance به معنای ضربه و نیشتر ساخته شده‌است و گاهی به مزدوران اجیر شده حکومتها و احزاب نیز اتلاق می‌شود.


Whodunit

در مقابل ترجمه این واژه‌ هم‌اکنون در لغتنامه‌های انگلیسی به فارسی عمدتا واژه‌هایی همچون«داستان پلیسی» یا «داستان جنایی» درج شده‌است. که علت این ترجمه نیز به بیش از ۸۰ سال قبل و زمانی باز می‌گردد که توسط یک منتقد امریکایی بنام دونالد گوردون هنگامی ساخته و بکارگرفته شد که وی درباره شرح راز و رمز داستانی از «میلوارد کندی» آن را بیان کرد. داستانی عامه پسند و پلیسی که از قضا با استقبال مواجه شد. و اگرچه برخی در آن زمان از رواج این واژه انتقاد می‌کردند اما بعد از یک دهه و به‌واسطه کثرت استفاده از آن توسط دیکشنری آکسفورد به فهرست واژگان انگلیسی اضافه شد.


Serendipity

نویسنده و سیاستمداری باعنوان «هوراس والپول» در سال ۱۷۵۴ این واژه را بر مبنای یک افسانه هندو برگزید و به دایره لغات زبان انگلیسی افزود. برمبنای این افسانه سه شاهزاده که همیشه در بطن حوادث و ماوقع حسب هوش و ذکاوت خود راهکاری را انتخاب می‌کردند که به زعم خیلی‌ها یک نعمت غیر مترقبه تلقی می‌شد. در دیکشنری  انگلیسی به فارسی نیز این واژه با همین معنا و در کنار واژه‌هایی همچون سعادت و خوشبختی ترجمه شده است.


فرهنگستان لغت و زبان انگلیسی دانشگاه آکسفورد که یک پژوهشکده ویژه و مسئول انتشار نسخه‌های جدید لغتنامه آکسفورد المنتری‌ست چند سال پیش اعلام کرد که این فرهنگستان به‌طور سالیانه در یک دهه اخیر ۵۰۰ لغت جدید را در دایره لغات انگلیسی شناسایی می‌کند که کلماتی تازه وارد محسوب می‌شوند. نکته جالب آنست که بیشتر حوزه‌ای که لغات جدیدی در آن خلق و به زبان انگلیسی افزوده می‌شود نه ادبیات بلکه حوزه علم و فن‌آوری‌ست و در میان رشته‌های مختلف علمی دانش الکترونیک و کامپیوتر (آی تی) بیشترین تولید واژه را داشته است. اضافه شدن همین حجم لغت جدید مسئولین انتشار لغتنامه آکسفورد را برآن داشته تا انتشار نسخه جدید این لغت نامه را بیست سال به تاخیر انداخته و چاپ جدید آن را که احتمالا الکترونیکی هم خواهد بود به سال ۲۰۳۴ موکول نمایند. لازم به ذکر است که در این موسسه اگرچه بیش از ۷۰ متخصص و ۵۰ زبانشناس فعالیت می‌کنند اما در مواجهه با نهادها، طبقات، شرکتها و اقشاری که واژه های جدید را تولید می‌کنند رویکردی تعاملی را درپیش گرفته و یکی از معیارهای خود برای پذیرش و ثبت‌واژه‌ها را کثرت کاربری آن واژه اعلان کرده‌اند. چیزی که از آن با عنوان «دمکراسی زبانی» یاد می‌کنند. و صد البته فرهنگستان زبان و ادب فارسی ما در ایران از این مسائل چندان سردر نمی‌آورد و ریشه و معنای خیلی از واژه‌های نوپدید را نیز نمی‌شناسد. این درحالی‌ست که فعالین این حوزه حتی اگر اتفاقی در ایران نیز باعث ساخته شدن یک مفهوم یا اصطلاح جدید باشد، آن را نیز از نظر دور نمی‌دارند. مثل واژه یا بهتراست بگوییم اصطلاحی که از پی یک گاف تحصیلی در ایران ایجاد شد و پای همین دانشگاه را نیز به میان کشید!

البته لازم به ذکر است که ما باید بین کلمات، اسامی، افعال و اصطلاحات تفاوت قائل شویم. اما به‌هر روی اگر شما می‌خواهید تعداد بیشتری از واژگان ساخته شده توسط نویسندگان را بشناسید می‌توانید به کتاب ….. نوشته پل دیکنسون مراجعه کنید. این کتاب در اپریل ۲۰۱۴ منتشر شده‌است.

منابع:دیلی‌میل، گاردین، آمازون، لیتراسی نیوز./

پایان

teleg
  nl


 

5 نظرات کاربران

  1. […] چه‌کسانی در زبان انگلیسی کلمات جدید را می‌سازند؟ بامج… ساخته واژه‌های جدید در زبان انگلیسی متولی خاصی ندارد.در واقع منظور نوعی پیمانکاری و استخدام موقت است که برای نجام یک برناو یا پروژه‌ای قرار دادی بسته می‌شود و پس از اتمام پروژه دو […]

پاسخ


7 − دو =