اشاره: رابطه تصویر با متن در ادبیات ایران چندان خوب نیست! دنبال مطلبی مناسب در این حوزه در ادبیات می‌گشتیم، که همراه عزیز آوانگارد آقای مهتدی این مطلب را برایمان ارسال کرد. آنچه می‌بینید، تصویر سازی‌های رایمون مک آرتور کانادایی‌ست که برای جملات قصار معروف ترسیم کرده‌است. این تصاویر از سایت شخصی مک‌آرتور تهیه شده. و نمونه جالبی از ارتباط متن باتصویر را نشان می‌دهد.

تصویر سازی در ادبیات؛ چرا و گونه؟

 

بقلم: محسن مهتدی (کارشناس ارشد پژوهش هنر)

تصاویر: رایان مک‌آرتور (گرافیست و تصویرگر ساکن کانادا)

رابطه ادبیات با تصویر و تصویر سازی در ایران خیلی خوب نیست! شاید حوزه نشر کتاب و آنهم در طرح روی جلد را بتوان تنها گره‌گاه ادبیات و گرافیک دانست. اما حقیقت آنست که در خیلی از جاهای دنیا این ارتباط فراتر از طرح روی جلد یا پوستر یک جشنواره ادبی‌ست.

از میان گرافیستها و تصویرسازان خوب ایرانی مرحوم «مرتضی ممیز» و «رضا حقیقی» جزء معدود کسانی هستند که ارتباط قابل توجهی با ادبیات داشتند هرچند دامنه کار آنها نیز هیچگاه از طراحی‌ جلد و صفحه بندی فراتر نرفت!

اما از کشور خودمان که بگذریم «ادبیات تصویری» در جهان یک ژانر محسوب می‌شود. اینکه یک هنرمند گرافیست و تصویرساز بتواند یک رمان یا یک قطعه شعر را مصور کند طبعا کار سختی‌ست. البته شاید تجربه کارهای کمیک استریپ از گذشته و یا تجربه همکاری نویسندگان در ساخت انیمیشن‌های کامپیوتر و بازیهای ویدئویی در امروز پشتوانه و دستاورد مهمی برای این تلاقی مبارک است.

 در طول سالهای اخیر تلاش‌هایی معدود از سوی دو طرف صورت گرفت که هیچ‌گاه به نتیجه نرسید و شاید اغراق نباشد که بگوییم در این زمینه چندان خلاقیتی از خود نشان ندادیم. اما خوشبختانه در هنر نگاه کردن از روی دست دیگران، اگر به قصد کپی کاری نباشد، عیب نیست! علمای تصویرساز اسمش را الهام گرفتن، و ادبای فرهیخته نامش را اقتباس کردن می‌خوانند. بالاخره در ایران هم باید از یکجایی شروع کنند.

اگرچه شکل‌گیری یک ارتباط خوب و پایدار احتیاج به وجود یک زمینه مناسب دارد و شاید هنوز آن زمینه ایجاد نشده و معلوم هم نیست کی بشود. شاید بهتر باشد از یکجایی لزوم برقراری این ارتباط را مطرح کنیم. و هدف از این نوشته نیز همین است.

تصاویر زیر توسط «رایان مک‌آرتور» هنرمند و تصویرساز کانادایی خلق شده است. وی علاقه‌ای زیادی به ادبیات و فلسفه و عرفان دارد و شیفته مولاناست! تصویر سازی آثار ادبی برای کودکان و چند انیمیشن معروف کانادایی و نیز ایده پردازی بصری برای بازیهای رایانه (براساس داستانهای نوشته شدن توسط فیلمنامه نویسان) را در کارنامه خود دارد. خلاصه آنکه او هم ادبیات را می‌شناسد و هم تصویر و رنگ را. اما موضوع تصاویر زیر چیست؟

حتما تابحال شده که شما یک پیام کوتاه یا جمله‌ای الهام بخش را درجایی بخوانید و از آن تاثیربگیرید. برخی از این جمله الهام‌بخش آنقدر طرفدار پیداکرده‌اند که شهرت گوینده‌اش را جهانی کرده‌اند و گاهی گوینده‌های شهیر این واژه‌ها به این جملات اعتبار بخشیده‌اند. به هرصورت هرکدام که مدیون دیگری باشند باید گفت که مک‌آرتو سعی کرده برخی از مشهورترین این گزین‌گویه و جملات الهام‌بخش را در قالب طرح‌های مینیمال تصویر سازی کند. که احتمالا برخی از این جملات برای شما هم آشناست. (ترجمه فارسی جملات را در کپشن‌ها بخوانید).

هرچند کپشن‌ها یا بهتراست بگوییم منابع الهام تصاویر زیر تماما از آثار ادبی اقتباس نشده‌اند اما شاید برای شروع بد نباشد. البته نکته‌ای که لازم می‌دانم آنرا اشاره کنم، اینست که تصاویر زیر در ظاهر بسیار ساده هستند اما پیدا کردن این طرح‌ها کار و ایده‌های لازم برای اینکار راحت نیست. بخصوص زمانی که شما خود را ملزم کنید که طرحتان «مینیمالیستی» باشد. که در مقابل طرح‌های پراز نقش و نگار گوتیکی و مینیاتوری قرار دارند و خلوت بودن و جمع و جور بودن ویژگی بارز این سبک است. و سختی این کار از همینجا آغاز می‌شود چرا که تصویرساز مجبور است جمله‌ای الهام بخش یا گزین‌گویه‌ی تاثیر گزاری را به شیوه‌ای مینیمال مصور کند که یک دنیا حرف پشت خود دارد. اما این تمرین آغاز خوبیست برای برقراری ارتباط ما بین تصویر و کلام.

انیشیتین: زندگی مثل یک دوچرخه است! برای آنکه بتوانی تعادل آنرا حفظ کنی باید به حرکت بیفتی
انیشیتین: زندگی مثل یک دوچرخه است! برای آنکه بتوانی تعادل آنرا حفظ کنی باید به حرکت بیفتی
سیسرو: خانه‌ای بدون کتابخانه، مانند یک جسم بدون روح است

 

ادیسون: اهمیت نبوغ یک درصد و پشتکار 99 درصد است
ادیسون: اهمیت نبوغ یک درصد و پشتکار ۹۹ درصد است
نیچه: بدون موسیقی، زندگی یک چیز کم دارد!
نیچه: بدون موسیقی، زندگی یک چیز کم دارد!
هرکه هستی، خوب باش

 

داستایوفسکی: اما شما چطور زندگی می‌کنید، بی‌آنکه قصه‌ای برای گفتن داشته باشید!
داستایوفسکی: اما شما چطور زندگی می‌کنید، بی‌آنکه قصه‌ای برای گفتن داشته باشید!

 

اسکار وایلد: معتدل بودن هولناک است! هیچ موفقیتی بدون زیاده روی بدست نمی‌آید
اسکار وایلد: معتدل بودن هولناک است! هیچ موفقیتی بدون زیاده روی بدست نمی‌آید

 

 

 

 

 

 

 

 

نمونه های بیشتر + و +

teleg
  nl


 

پاسخ


پنج × = 25