پیش طی مقالاتی در آوانگارد اشاره کرده بودیم؛ که نوشتن داستانهای علمی و تخیلی تنها از سر سرگرمی نیست و بجای خود کاری بسیار جدی و ای بسا تاریخساز است. آنچه اینبار برایتان منتشر میسازیم روایتی از پیچیدگیها و پیش آگاهیهایی ست که نویسنده ای بزرگ مثل تالکین برای نگارش داستانهای تخیلی خود به آنها احتیاج داشت.

سه گانه های ارباب حلقه ها و هابیت ها که پخش شد، خیلی ها وسوسه شدند مسیری که جی.آر تالکین در پیش گرفته را ادامه دهند و تخیلات جالب او را توسعه دهند. زمانی که این افراد از داستانهای نانوشته ای برای کتاب “سیلماریلیون” مطلع شدند تصمیم گرفتند که آنرا ملهم از ایده های تالکین بنویسند.

حتی در همین ایران خودمان و همینطور خانمی از بخارا روایت واره هایی ملهم از ارباب حلقه ها نوشته شده و برای ما ارسال شده بود که عمده بخشهای این قصص ارسالی ناقص و قشری بودند. این نوشته اگرچه خلاصه و کوتاه است اما بطور کامل به شما توضیح میدهد که جی.آر.تالکین فقط یک خیالپرداز نبوده و کار ِ نگارش داستانهایی چون ارباب حلقه ها و یا آثار پراچت چه مصائبی دارد.


 

روایتی از پیچیدگیهای نگارش داستانهای تخیلی

 

نویسنده: دانیال سرابی

 

تالکین

 

همه چیز با ساختن حلقه های قدرتمند شروع شد.

سه حلقه به الف ها داده شد، که جاویدان ترین، داناترین و زیباترین ِ تمام آفریدگان بودند. هفت حلقه به دورف ها، پیشگران، معدنچیان بزرگ کوهستان و ۹ حلقه به انسانها داده شد که بیش از همه موجودات تشنه قدرت بودند ولی همه آنها فریب خوردند زیرا حلقه دیگری هم ساخته شده بود.

فرمانروای تاریکی مخفیانه یک حلقه ساخت تا با آن بقیه حلقه ها را کنترل کند. حلقه ای خشونت و نفرت و اراده تسلط برای تمام زندگی. اما بعضیها مقاومت کردند و…

اولین فیلم ارباب حلقه ها که با این نریشن شروع میشود، آنقدر از تکنیکهای جلوه های ویژه و فناوریهای رایانه ای استفاده کرده که تقریبا تمام آثار سینمایی جنگی و حماسی قبل از خودش را کنار زد.

همین فیلم هم بود که باعث شهرت داستان “ارباب حلقه ها” در جهان شد.اما قبل از آنکه هالیوود به سراغ آن برود داستانهای جی.آر تالکین جای خود را در ادبیات تخیلی اروپا باز کرده بود. مخصوصا که ریشه شخصیتها و موقعیتهای این مجموعه کتاب به اساطیر قدیمی اروپای شمالی برمیگشت.

تالکین داستان خود را با خیالپردازیهای درباره صحنه های شمشیربازی شروع نکرد. او قبل از اینکه کتابهای ارباب حلقه ها را بنویسد یک دنیای کامل را در ذهنش ساخته بود.

اولین صفحه های کتاب اول از سه گانه این مجموعه با پیرمرد کوتوله ۱۱۱ ساله شروع میشود که میخواهد برای خودش جشن تولد بگیرد. پیرمردی که در بین اهالی منطقه روستایی “شایر” کمی مرموز است. و باوجود اینکه همه میدانند احتمالا زندگی پرهیجانی داشته اما کسی از ماجراهای او خبرندارد. زندگی نژاد “هابیت” در منطقه ای ییلاقی و با آرامش تمام میگذرد. آنها خانه های چوبی با باغچه های پر از گل دارند. سبزیجات پرورش میدهند. ولی با اینکه میدانند در نقاط دیگر عجایب زیادی وجود دارد، میل ندارند این زندگی آرام را ها کنند و تن به خطر بسپارند.

این پیرمرد هابیت که “بیلبو بیگنز” نامدارد، سرانجام قسمتی از تجربیات پیشین خود را برای یکی از پسرهای فامیل بزرگش تعریف میکند. همین هم باعث میشود که فرودو از روستایش خارج شود. و ناگهان خودرا در میان غولهای پوشیده در آهن که نعره میکشند، بیابد.

موضوع اصلی سه گانه ارباب حلقه ها سارومان جادوگر است. که یک انگشتر برای تسلط برجهان ساخته است اما آنرا از دست داده است. لشگر وحشی “اورکها” به دنبال یافتن حلقه و همزمان جنگ و تصرف سرزمین میدل هستند.اما گاندالف، جادوگر دیگر، میخواهد حلقه را که به سادگی از بین نمیرود به محل ساخت آن (کوه نابودی) برگرداند.

ارباب حلقه ها

جان رونالد روئل تالکین متولد ۱۸۹۲ در افریقای جنوبی بود. خانواده وی اصالتا آلمانی بود که پس از مدتی زندگی در انگلیس از هم پاچیده بود. او که درکودکی پدرومادرش را براثر بیماری از دست داده بود، به تحصیل در رشته ادبیات پرداخت و پس از وقفه ای که در اثر شرکت در جنگ جهانی اول ایجاد شد، موفق شد مدارج آکادمیک در رشته زبانشناسی را اخذ نماید.

تالکین ۳۰ سال استاد صاحب کرسی زبانشناسی در دانشگاه آکسفورد بود. وی پس از ازدواجش صاحب چهار فرزند شد و تمام وقت خود به تدریس و فعالیت در محیط دانشگاه میگذراند اما با اینحال به موازات این زندگی در ذهن خودش جهانی میساخت که نام آن را سرزمین میانه گذاشت. و اتفاقاتی که در آن رخ میداد را در دو کتاب “هابیت و “ارباب حلقه ها” به رشته تحریر درمیآورد.

کتاب ارباب حلقه ها طی ۱۲ سال از سال ۱۹۳۷ تا ۱۹۴۹ نوشته شد و در سالهای ۱۹۵۴-۵ برای نخستین بار منتشر شد.

یکی از ویژگیهای سرزمین میانه موجودات آن بود. الف ها و اورک ها به انسان شباهت دارند، اما در دوقطب مثبت و منفی قرار میگیرند. الف ها زیبا، شاداب و همیشه جوان هستند. مهارتهای زیادی در بکارگیری سلاح های گوناگون دارند. اما اورکها که شبیه مردگان تسخیر شده هستند، پوست تیره و بدنی زخمی و حتی ناقص دارند و اگرچه وحشی به نظر میآیند، اما در صحنه نبرد جنگ جویانی قوی هستند که از هیچ چیز نمیترسند. هابیت ها و دورف ها نیز کوتوله هستند. اما دورف ها مثبت اندیش و همیشه خوشحالند. انها صنعتگرانی هستند که به طلا و اسلحه دسترسی دارند و به همین دلیل در  همه ارکان قدرت سهم پیدا میکنند. ترول ها که غول های احمق جنگلی هستند و از نورخورشید تنفر دارند و آنت ها که درختانی متحرک و سخنگو هستند، سایر عناصر و شخصیت های این مجموعه را میسازند.

اما تالکین تعداد نژادهای موثر در داستان را بیش از حد زیاد نکرده است.

تقریبا تمام این نژادها در داستانهای اروپایی شناخته شده هستند. چونانکه در داستان معروف سفیدبرفی و هفت کوتوله دورف نامدارندکه قوم معدنچی و صنعتگر محسوب میشوند. الف های زیبا هم در قصه های فولکلور اروپایی حضور دارند. انها موجوداتی جنگلی هستند که میتوانند مهربان یا خرابکار باشند ولی معمولا نسبت به آدمها دشمنی ندارند و حتی به آنها کمک میکنند. دیگر شخصیتهای ارباب حلقه ها هم به همین شکل در فرهنگ محلی مرکز و شمال اروپا ریشه دارند.

بخشهای دیگری از داستانهای ارباب حلقه ها به جغرافیای سرزمین میانه ارتباط دارد. در افسانه هایی نورسی جهان به نه طبقه تقسیم میشود که انسانها در یکی از طبقه های وسط بنام میدگارد زندگی میکنند. که میتوان آنرا معادل سرزمین میانه نامید. جهانهای بالایی مثل آسگارد محل زندگی خدایان و جهان های پایین جایگاه موجودات شرور است. شخصیتهای داستان میتوانند تغییر کنند و حرص بیشترین صفتی است که در تمام این داستانها شخصیتها را به نابودی میکشاند.

اسمیگل که خود یک هابیت است بخاطر اینکه دوستش را برای بدست آوردن حلقه کشته تبدیل به موجودی مسخ شده میگردد.بنام گالوم میشود که تمام عمرش در وابستگی و حسرت بدست آوردن حلقه بسر میشود. نام وی شباهت زیادی به گولم دارد که برده احمق ساخته شده از گل در افسانه های اساطیر اروپایی ست.

تالکین علاوه بر زبانشناسی و رمان نویسی در نقاشی هم مهارت داشت و صحنه هایی از کتابهایش را نیز خودش طراحی میکرد.

سبک نگارش او به رغم خطی بودن پراست از توصیف های دقیق حرکات اشخاص و فضاها.

مشهوراست که وی در حرفه خودش یعنی زبانشناسی مهارت زیادی داشت و زبانهای گونانی هم ساخته بود که مایل بود در جایی بکار رود و با همین انگیزه هم جهانی را ساخت که در آن نژادهای مختلف به زبانهای مخصوص خود حرف میزنند. همچنین گفته میشود که تمام داستانها از یک جمله شروع شد که او در دانشگاه روی یک برگه امتحانی سفید نوشته بود:

در سوراخی روی زمین یک هابیت زندگی میکرد

تالکین ابتدا کتاب هابیت را نوشت و بعد از آن میخواست کتاب “سیلماریلیون” را بلنویسد که به داستان آفرینش جهان و بوجود آمدن سرزمین ها و نژادها بود. اما ناشرش اینکار را اقتصادی ندانست و از او خواست که همین ماجراهای هابیت ها را ادامه دهد. که در نتیجه آن داستان ارباب حلقه ها بوجود آمد و سیلیماریون هیچگاه نوشته نشد. پسر تالکین پس از مرگش بخش های مختلف این کتاب اولیه را جمع آوری کرد و به چاپ رساند.

در سینما اما این اتفاق برعکس افتاد. و سه گانه ارباب حلقه ها در سالهای ۲۰۰۱ تا ۲۰۰۳ بنمایش در آمدند و سه گانه هابیت ها هم در سالهای ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۴ روی پرده رفتند.

کارگردان، فیلمنامه نویس و تهیه کننده هرشش فیلم نیز پیتر جکسون است. این مشهورترین اقتباس از کتابهای تالکین است و آثار دیگر مانند فیلم انیمیشنی که در سا ۱۹۸۷ از روی ارباب حلقه ها ساخته شد شهرت چندانی پیدا نکرد.

ارباب حلقه ها

تالکین کتابهایش را بصورت یکپارچه نوشت و چاپ آنها در جلدهای جداگانه به دلیل حجم زیاد رمان است. پس از ننمایش فیلمهای پرفروش ارباب حلقه ها تفسیرهای زیادی درباره این اثر مطرح شد.

واضح است که تالکین از عناصر خیالپردازانه کلاسیک بهره فراوانی برده و همه آنها را در ذهنش پرورانده است. وی در سال ۱۹۸۳ درحالی در انگلستان درگذشت که بازخورد انتشار آثارش را دیده بود. ظاهرا میان جهان داستانی او که در گذشته دور رخ میدهد و جهان داستان آیزاک آسیموف که در آینده دور اتفاق میافتد، نوعی رقابت وجود دارد.

اکنون که بیش از یکدهه از معرفی کتاب بواسطه نمایش این شش فیلم میگذرد، شخصیتها و جهان ِ ساخته شده توسط تالکین هواداران زیادی یافته و خیلی ها در پی ادامه دادن خیالپردازی ها او هستند.

teleg
  nl


 

یک نظر

پاسخ


6 − = چهار